Wyjazd szkoleniowy Oddziału Warszawa II do Szkocji


W tym roku ekipa wytrwałych podróżników z Oddziału Warszawa II udała się do Szkocji, aby w warunkach terenowych zrealizować temat: „Kaledonidy północnej Europy na przykładzie Gór Grampiańskich”. Oprócz obserwacji terenowych dotyczących bezpośrednio tematu wycieczki można było wyciągnąć szereg wniosków na temat odzwierciedlenia szeregu procesów geologicznych w krajobrazie i warunkach naturalnych Szkocji, a także, w jaki sposób warunki te determinowały życie codzienne mieszkańców w dawnych czasach i dziś. W czasach historycznych warunki przyrodnicze znacznie bardziej wpływały na rozwój gospodarki i kultury Szkocji niż ma to miejsce obecnie, aczkolwiek warunki geologiczne nadal przynoszą dochody mieszkańcom – wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego, a nawet, wbrew pozorom, wpływają na sposób wytwarzania poszczególnych rodzajów whisky. Nasza wycieczka rozpoczyna się 25 maja przełamaniem tradycji spóźnionych lotów i do Edynburga docieramy punktualnie. Po zakwaterowaniu w hotelu i obiedzie odbywamy wieczorny spacer po mieście, co znacznie ułatwia długi dzień. Już pierwsze obserwacje terenowe pokazują, że lokalizacja miasta i jego dalszy rozwój, a zwłaszcza ekspansja w XIX w, były uwarunkowane budową geologiczną.

Głęboko wcięta zatoka morska pozwoliła na założenie portu, a ostańce erozyjne zbudowane ze skał wulkanicznych wyznaczyły miejsca lokalizacji najważniejszych budowli i dostarczyły na nie budulca. Głęboko wcięta dolina lodowcowa oddzieliła starą część miasta (Old Town) od nowej XIX wiecznej (New Town). Główną dominantą krajobrazową jest zamek (fot. A.Solarczyk - Zamek w Edynburgu), będący przez lata siedzibą królów Szkocji. Główną osią starego miasta jest ulica Royal Mile z licznymi zabytkami i miejscami związanymi z kulturą i nauką. Edynburg oprócz znaczenia politycznego i administracyjnego jest ośrodkiem życia intelektualnego. Uniwersytet w Edynburgu nabrał szczególnego znaczenia w XVIII wieku, kiedy wykładali tam m.in. David Hume, Adam Smith czy James Hutton zwany ojcem nowoczesnej geologii. Następnym przystankiem naszej wycieczki jest miasteczko St. Andrews – najstarszy ośrodek uniwersytecki Szkocji, gdzie oglądamy budynki uniwersytetu, jak i ruiny wczesnośredniowiecznej katedry, która po reformacji, w wyniku braku konserwacji popadła w ruinę. Graficzne rekonstrukcje wskazują, iż była to imponująco piękna budowla. Po noclegu w portowo-stoczniowym mieście Dundee udajemy się do zamku Glamis – rezydencji rodziny Bows-Lyon, z której wywodziła się Elżbieta Królowa Matka. Całe szczęście, że w planie jest zwiedzanie budowli, bo dzień przywitał nas typowo brytyjską pogodą –deszczem. Z zamku jedziemy do miejscowości Pitlochry, z której udajemy się do punktu widokowego zwanego na cześć żony króla Roberta Bruce’a – Queens View. Niestety widok jest znacznie ograniczony przez mgły i nadal padający deszcz. Wobec takiego rozwoju sytuacji wsiadamy do autobusu i jedziemy dalej przez Grampiany w kierunku zachodnim. Przestaje padać i można podziwiać krajobrazy. Dojeżdżamy do jeziora Loch Morlich w rezerwacie Glenmore Forest Park. Na szczęście pogoda się poprawia, co pozwala na spacer po terenie i robienie klimatycznych zdjęć.Następnego dnia, po zjedzeniu na śniadanie tradycyjnej szkockiej potrawy zwanej haggis (upieczony żołądek barani napełniony mieszaniną baranich podrobów, płatków owsianych, podsmażonej cebuli i przypraw– smakuje podobnie do naszej kaszanki), jedziemy zwiedzić gorzelnię Glenfiddich. Będąc w Szkocji trzeba odwiedzić choćby jedną gorzelnię, aby obejrzeć proces i zapoznać się z całą metodą i kulturą produkcji whisky. Gorzelnia Glenfiddich jest założonym w 1887 rodzinnym przedsiębiorstwem, prowadzonym przez spadkobierców Williama Granta. Tu dotykamy styku gorzelnictwa i geologii –kluczowym elementem produkcji wszelkich rodzajów napojów alkoholowych jest woda. Musi być ona odpowiedniej jakości oraz dostarczana z wymaganą wydajnością. Gorzelnia Glenfiddich wykorzystuje wodę jedynie ze źródła Robbie Dhu w dolinie Fiddich. Jakość wody, jej parametry użytkowe, jak też wydajność ujęć są bezpośrednio zależne od budowy geologicznej. Kolejnym etapem wycieczki jest miejsce zwane Bow Fiddle Rock (fot. R. Kudrewicz - Bow Fiddle Rock), biorące swą nazwę od skały,

która ma kształt jednego z końców smyczka używanego do gry na skrzypcach. Miejsce jest malownicze, zwłaszcza przy ładnej pogodzie, a ta jest tym razem dla nas łaskawa. Następnym przystankiem jest miejscowość Elgin, gdzie oglądamy ruiny średniowiecznej katedry, będącej niegdyś pielgrzymkową konkurencją dla St. Andrews. Pozostałość po budowli oraz graficzne rekonstrukcje sugerują, iż była to piękna budowla. Z Elgin udajemy się w kierunku zachodnim, ku Isle of Sky. Jedziemy drogą wzdłuż doliny Great Glen, która swą genezę zawdzięcza wielkiemu uskokowi, a raczej strefie uskokowej,widocznej na każdej mapie, nie tylko geologicznej. Dolinę wypełniają oczywiście jeziora, w tym słynne na cały świat Loch Ness (fot. Jezioro Loch Ness).

Wypatrujemy Nessie, zarówno z okien autobusu, jak i w okolicach zamku Urquhart. Część uczestników wycieczki uparcie twierdzi, że widziała potwora, część jest sceptyczna. Po opuszczeniu rejonu Loch Ness, jedziemy przez piękną dolinę, a pogoda pozwala nam podziwiać uroki krajobrazu Gór Kaledońskich, ukształtowanego w wyniku nałożenia się paleozoicznych ruchów górotwórczych, późniejszych procesów erozji i akumulacji oraz zlodowaceń plejstoceńskich. Na nocleg docieramy do miejscowości zwanej Kyle of Lochalsh. Jest to transpozycja celtyckiej nazwy Caol Loch Aillse oznaczającej „Cieśninę do Spienionej Zatoki”. Następnego ranka z Kyle of Lochalsh wyruszamy na Isle od Sky Okrążamy wyspę, odwiedzając po drodze malownicze miasteczko Sligachan, charakterystyczną formację skalną Old Man of Storr, malownicze portowe miasteczko Portree oraz półwysep Brothers Point. Po